Strona główna / Biesiada kulturalna / Polski Horacy z Mazowsza ocalony

GP #19, 10 września 2011 r.

Polski Horacy z Mazowsza ocalony

TERESA KACZOROWSKA

Maciej Kazimierz Sarbiewski
Maciej Kazimierz Sarbiewski

Ks. jezuita Maciej Kazimierz Sarbiewski (1595-1640) – pierwszy poeta polski rangi europejskiej uwieńczony Wawrzynem Poetyckim (porównywalnym dziś z Nagrodą Nobla) przez papieża Urbana VIII w Rzymie w 1623 r., profesor kolegiów jezuickich i Akademii Wileńskiej, a przez ostatnie pięć lat życia – doradca króla Władysława IV Wazy i mieszkaniec Warszawy, gdzie w archikatedrze św. Jana doznał podczas ostatniego kazania wylewu krwi do mózgu i zmarł. Ten jeden z największych erudytów i poetów XVII-wiecznej Europy, którego do dziś żaden z poetów polskich nie prześcignął pod względem liczby przekładów i wydań na Zachodzie, do niedawna był w Polsce niemal zupełnie zapomniany. Nie pamiętano o nim nawet na ziemi rodzinnej, we wsi Sarbiewo pod Płońskiem na Mazowszu, gdzie urodził się w szlacheckiej rodzinie herbu Prawdzic, jako syn właścicieli Sarbiewa. Bardziej M.K. Sarbiewski jest znany w Europie, szczególnie na Litwie i w krajach zachodnich, gdzie nazywa się go „polskim Horacym” lub „sarmackim Horacym”, prowadzi się o nim badania naukowe, wydaje jego dzieła w różnych językach.

Aby wskrzesić o nim pamięć, mazowieccy poeci i pisarze zainicjowali w 2005 r. I Międzynarodowe Dni Ks. Macieja Kazimierza Sarbiewskiego „Chrześcijański Horacy z Mazowsza” – w 410. rocznicę jego urodzin. Trwająca wówczas trzy dni impreza od razu odniosła sukces, objęła swoim zasięgiem kilka miejscowości północnego Mazowsza (pięć powiatów), w jej przygotowanie włączyły się samorządy wszystkich szczebli, władze państwowe, liczne szkoły, parafie, domy kultury, muzea, biblioteki, Akademia Humanistyczna im. A. Gieysztora w Pułtusku, jezuici w Warszawie i organizacje społeczne. Był to cały blok imprez: z sesją naukową, koncertami poetycko-muzycznymi, spotkaniami pisarzy z kilku państw, wystawami, nabożeństwami w intencji polskiego Horacego; ukazały się też trzy książki i ogłoszono kilka konkursów „O Laur Sarbiewskiego” (poetycki, krasomówczy, plastyczny oraz dla liceów ogólnokształcących pod patronatem wojewody mazowieckiego).

Impreza okazała się niezwykle cenna i potrzebna. Do tej pory odbyło się już siedem edycji Międzynarodowych Dni Ks. M.K. Sarbiewskiego (2005-2011), pod honorowym patronatem Marszałka Sejmu RP, Marszałka Mazowsza oraz biskupa Diecezji Płockiej, zaś medialnym m.in. TVP Kultura. W 2006 r. inicjatorzy tej akcji postanowili także powołać organizację pozarządową Academia Europaea Sarbieviana (AES). 3 stycznia 2007 r. zarejestrowano ją w Krajowym Rejestrze Sądowym w Warszawie, z siedzibą w zabytkowej plebanii w Sarbiewie. Obecnie wśród jej ok. 50 członków są zarówno lokalni twórcy, animatorzy kultury, duchowni i samorządowcy, jak też ceniące polskiego Horacego osoby z kraju i z zagranicy, w tym uczeni i literaci. W przyjętym Statucie AES – poza propagowaniem w kraju i za granicą twórczości literackiej i naukowej najwybitniejszego poety łacińskiego baroku ks. Macieja Kazimierza Sarbiewskiego – zaplanowano krzewienie chlubnych tradycji kulturowych i historycznych I RP, współpracę z polskimi i międzynarodowymi instytucjami, organizacjami naukowymi, kulturalnymi, polonijnymi, społecznymi, oświatowymi, samorządowymi, biznesowymi i innymi. Do realizacji tych celów niezbędny jest ponadregionalny obiekt – odbudowany, nieistniejący już „Dwór Sarbiewskich” w Sarbiewie – jako międzynarodowe centrum badawcze, edukacyjne, popularyzatorskie, muzealne i organizacyjne AES. Dwór uzupełniłby istniejący w Sarbiewie cenny zespół barokowy: kościół, plebania i cmentarz, który też wymaga rewitalizacji.

Plany te poparły liczne środowiska, m.in. wojewódzkie i miejscowe samorządy: gminy oraz powiatu, które przekazały grunt pod ten ośrodek (pół hektara nad rzeką w Sarbiewie), akademicy (wykonali projekt), parlamentarzyści, artyści (podarowali hymn i logo AES, obraz M.K. Sarbiewskiego), informatycy (wykonali stronę internetową AES – www.sarbiewski.eu) i władze państwowe woj. mazowieckiego. Wspólnymi siłami przygotowujemy wniosek o dofinansowanie projektu ze środków UE, szukamy też sponsorów. Planujemy, że w Dworze Sarbiewskich mieścić się będzie Muzeum Baroku, biblioteka, zaś w towarzyszących dwóch oficynach – karczma polsko-litewska, niewielki hotelik oraz siedziba Academii.

Wierzymy, że realizacja celów Academii przysporzy sławy i prestiżu naszemu krajowi, pozwoli poznać staropolskie dziedzictwo kultury sarmackiej, sprzyjać też będzie promocji oraz animacji społeczno-kulturalnej Polski. Cieszymy się, że powstały już dwa oddziały Academii poza krajem (na Litwie i w Niemczech), że rozwija się współpraca z wieloma środowiskami naukowymi i literackimi, a tym samym trwają badania naukowe, powstają utwory i wraca się do dawnej kultury polskiej. Miło nam również, że zaczynają bywać na Dniach Sarbiewskiego także Polacy z USA, jak w br. Alina Szymczyk (Chicago) i Stanisław Kwiatkowski (Cleveland), dzięki czemu pamięć o polskim Horacym przenika i za ocean.