Strona główna / Biesiada kulturalna / Adam Zagajewski

GP #24, 17 listopada 2012 r.

Adam Zagajewski
– kandydat do Nobla 2012

ELŻBIETA ULANOWSKA

Opinogora
Adam Zagajewski

Wśród współczesnych polskich pisarzy Adam Zagajewski zdecydowanie zajmuje czołowe miejsce. Po śmierci Wisławy Szymborskiej i Czesława Miłosza jest najbardziej znanym i cenionym poetą w kraju i za granicą. Należy do trzeciego pokolenia powojennych twórców uprawiających kierunek określany jako „Nowa Fala”. W odbiorze utwory tych poetów nie są łatwe. Wymagają poznania, zrozumienia i polubienia.

Poeta urodził się w 1945 r. we Lwowie. Wkrótce rodzina Zagajewskich, wobec zmiany granic Polski, postanowiła przeprowadzić się na Śląsk, do Gliwic, gdzie Adam ukończył szkołę średnią. Lata akademickie spędził w Krakowie, studiując psychologię i filozofię. Już młodzieńcze utwory drukowane w studenckich czasopismach przyniosły mu rozgłos w środowisku literackim Krakowa. Przez kilka lat był asystentem na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie prowadził zajęcia z filozofii.

W 1975 r. włączył się w działalność polityczną. Władza ludowa zareagowała natychmiast całkowitym zakazem publikacji. W tej sytuacji autor związał się z niezależnym ruchem literackim w Paryżu, dokąd w latach 80. emigrował.

Będąc we Francji, otrzymał ofertę z Uniwersytetu w Houston – etat profesora w pełnym wymiarze godzin.

Od dwudziestu lat żyje w Krakowie z dłuższymi przerwami na pracę w Stanach. Obecnie wykłada na Uniwersytecie Chicagowskim, gdzie przedstawia dorobek swojego wielkiego przyjaciela, Czesława Miłosza, i omawia zagadnienia współczesnej twórczości poetyckiej.

Utwory Zagajewskiego charakteryzują się powrotem do języka wiarygodnego, odkłamanego. Uważa on, że nie kształtowanie języka, ale sens jest najważniejszą cechą poezji. Tematy czerpie z historii lub aktualnych wydarzeń. W swojej twórczości stawia zawsze prawdę ponad piękno, nie wprowadza rozbudowanych metafor, lecz zagłębia się w filozofię, muzykę i poezję, w świat dawnych mistrzów. Poeta mówi o sobie:

Nigdy nie będę kimś, kto pisze wyłącznie o śpiewie ptaków, choć śpiew ptaków bardzo podziwiam, ale nie do tego stopnia, żeby usunąć się ze świata historycznego, bo świat historyczny jest też pasjonujący.

Po tragicznych wydarzeniach 11 września 2001 r. napisał wiersz „Spróbuj opiewać okaleczony świat”, który został przetłumaczony na angielski i znalazł się w amerykańskiej prasie. Zarówno ten utwór, jak i większość dorobku poety przełożono na kilka języków.

Obok poezji na uwagę zasługują jego utwory pisane prozą, w których Zagajewski ukazuje się jako utalentowany eseista. Zachwycił czytelników tomami refleksyjnych esejów „Lekka przesada” czy „Poeta rozmawia z filozofem”. W jego nowszej twórczości, z ostatnich lat, krytycy dopatrują się pewnej metamorfozy – poeta porzucił założenia Nowej Fali, jednak jest ciągle obrońcą własnych ideałów.

Zagajewski był wielokrotnie honorowany nagrodami krajowymi i zagranicznymi, w tym w 2004 r. prestiżową Neustadt International Prize oraz w 2010 r. Europejską Nagrodą Poetycką. W bieżącym roku Uniwersytet Jagielloński nadał mu tytuł doktora honoris causa. Adam Zagajewski znajdował się również na 22. miejscu na liście kandydatów do Nagrody Nobla. Już znamy werdykt jury – Nobla w dziedzinie literatury 2012 otrzymał chiński pisarz Mo Yan. Nasz rodak ma jeszcze szansę zostać laureatem w przyszłości, czego gorąco mu życzymy. Już sam fakt obecności na liście kandydatów do tej prestiżowej nagrody jest wielkim wyróżnieniem, a dla nas, Polaków, powodem do dumy.