Strona główna / Biesiada kulturalna / Wigilijne specjały kuchni regionalnych

GP #26, 27 grudnia 2014 r.

Wigilijne specjały kuchni regionalnych

ANNA KOPEĆ

wigilijne potrawy

Wigilia jest świętem wyjątkowym, ciepłym, rodzinnym i chyba nigdzie indziej na świecie nie obchodzi się jej tak uroczyście jak w Polsce. Wigilijna wieczerza składa się z dwunastu dań. Zgodnie z polskim zwyczajem potrawy powinny być postne, czyli bezmięsne i bez użycia tłuszczów zwierzęcych. Post wigilijny jest zwyczajem dość powszechnie przestrzeganym, mimo że w wielu wyznaniach chrześcijańskich nie jest nakazany. Każdego z dań należy spróbować, by zapewnić sobie pomyślność na cały przyszły rok.

W zależności od regionu, uwarunkowań rolnych, wpływu historii czy tradycji rodzinnych, zestaw potraw bywa różny. Niemniej jednak do najbardziej typowych dań zaliczyć można: wszelkiego rodzaju zupy (barszcz z uszkami, grzybową czy biały żur), przyrządzane na różne sposoby ryby (przede wszystkim karp) oraz pierogi. Na stole królują także płody ziemi: takie jak orzechy, miód czy kompot z suszonych owoców.

Na Pomorzu i Kaszubach na stołach wigilijnych pojawiają się ryby: duszone, wędzone, pieczone, marynowane (karpie, węgorze, śledzie). Dodatkiem do nich są pulki, czyli ziemniaki w mundurkach lub tradycyjny kaszubski chleb na drożdżach. Obok barszczu, serwowana jest także zupa rybna. Triumfy święcą również pierogi z rybim farszem. Do ciast i inne słodkości dodaje się konfitury z czerwonej róży.

Kuchnia warmińska zdominowana jest przez potrawy pochodzące ze Wschodu (Litwy i Białorusi). Na wigilijnym stole znajduje się barszcz lub zupy owocowe, pierogi z kapustą i grzybami, śledzie w oleju, przyrządzane na różne sposoby kasze oraz ziemniaki.

Dania wigilijne na Podlasiu pochodzą głównie z kresów (Białorusi, Ukrainy). Podaje się kutię (jej głównym składnikiem jest pszenica, do której dodaje się bakalie, miód, mak) oraz gęsty kisiel z zakiszonej mąki owsianej. Serwowany jest także postny barszcz z grzybami, smażona lub gotowana ryba oraz makiełki, czyli makaron z masą makową.

W województwie wielkopolskim na stole gości zupa z konopi, groch z kapustą, pierogi oraz suszone grzyby, smażone na oleju. Region ten obfity jest też w bogatą uprawę ziemniaków, dlatego to one stanowią główny dodatek do wigilijnych dań. Do najbardziej popularnych słodkości zalicza się szyszki z kaszy z bakaliami.

Na Mazowszu serwuje się barszcz z uszkami lub zupę grzybową. Później podawany jest karp w śmietanie lub galarecie, kluski z makiem, smażone grzyby oraz bigos. Często na stole gości także przysmak ze Wschodu – kutia. Ze słodyczy serwuje się baby drożdżowe, makowce, pierniki i galaretki.

Na stołach wigilijnych na Śląsku alternatywą do grzybowej czy kapuśniaku może być też grochówka. Wśród ryb, tak jak i w całej Polsce, wyróżnia się karpia, lecz pojawiają się też śledzie. Serwuje się także kapustę z grzybami oraz kluski z ziemniaków bądź jęczmienia. Na deser podawana jest moczka (jej podstawowym składnikiem jest piernik, łączony z rodzynkami, orzechami, migdałami, figami i suszonymi śliwkami; na koniec dodaje się kompot lub ciemne piwo), makówki (kawałki bułki drożdżowej namoczonej w osłodzonej wodzie lub mleku przekładane makiem utartym z miodem z dodatkiem mnóstwa bakalii), pierniki i ciasteczka orzechowe.

Górale propagują skromne podejście do świąt Bożego Narodzenia. Potrawy na Podhalu są proste. Dania przyrządza się z ziemniaków i serów, takich jak oscypek czy bundz. Popularne są bukty, moskale oraz kwaśnica. Serwowana jest także kapusta solo bądź z ziemniakami. Typowo góralskim obyczajem jest też maczanie opłatka w miodzie, przed rytuałem „przełamania”.

Niezależnie od tego, jakie mamy upodobania kulinarne i jakie rarytasy pojawią się na naszych wigilijnych stołach, nie zapominajmy o polskich zwyczajach bożonarodzeniowych. Jednym z nich jest pozostawienie przy stole wolnego miejsca dla zbłąkanego przybysza. Dodatkowe nakrycie wyraża gotowość do życzliwego przyjęcia niespodziewanego gościa na wieczerzę wigilijną oraz solidarność z ludźmi, którzy spędzają święta samotnie.